18 Temmuz 2008
         

Kitabımın kahramanının adı... Josef Stalin

18 Temmuz 2008

Nazlı Eray'ın otuzuncu romanı bu hafta yayımlanıyor. Eray, Kayıp Gölgeler Kenti adını verdiği romanında ilk kez bir dünya liderini, Stalin'i kahraman yapıyor ve onun hayatındaki tüm karakterleri romanına katıyor. Hal böyle olunca da Stalin devri bu kitapta bir kez daha hayat buluyor.

1- Kayıp Gölgeler Kenti'nde Stalin'in hayatından yola çıkıyorsunuz. Onun gibi bir lideri kurgusal bir metinde tekrar canlandırmak nasıl bir süreç sonucunda gerçekleşti?
-Josef Stalin'in içinde baş kişi olduğu bir roman yazmak bir çok açıdan değişik bir duyguydu. Stalin'in yaşamını araştırırken öğrendiğim bilgiler çok ilginçti, kimi akıl almaz şeylerdi. Hiç bilmediğim bir devri tanıyor, romanın içinde Stalin'in çevresinden gelen tanımadığım insanlarla konuşuyor, onun 1917'den önceki yeraltı yaşamını, sevgililerini, ilk karısı Kato'yla Bakü'de sabaha karşı kıyılan nikahını ve ilahiler söylenen ayışığı altındaki düğününü ve hapishaneden yoldaşları bir bir tanıyordum. Tuhaftı Stalin'in hayatı. İkinci karısı Nadya'nın garip intiharı, Stalin'in Kremlin'e geçişi, yanından ayırmadığı bakanları, terör devri ve Stalin'in 'ölüm makinaları' Yezhov ve Beria... Romanıma fon olarak seçtiğim Prag, oradaki kafeler; eğri büğrü taşlarıyla Eski Yahudi Mezarlığı, Doğu Avrupa kışının acımasızca elimi yüzümü ısırması, işte bütün bunlar Stalin'i yazarken yanıbaşımdaydı.

2- Romanınızda yeni açılan Sovyet Rusya arşivlerinden pek çok bilgi ve resim var. Bir romanda gerçek kahramanlar ve onlara dair resimlerin nasıl bir etkisi var?
-Kitabımı büyülü gerçekcilik çerçevesi içinde, okurlarıma kristal bir kadehte çilekli ve kremalı bir dondurma sunar gibi sunuyorum, her zaman yaptığım gibi... Ama bu çilekli ve kremalı dondurmanın içinde acımasız bir gerçek, korku dolu yıllar, gece yarısı evlerinden alınan insanlar, Lubianka Hapishanesi'nin hücrelerinde duvara yapışan insan beyinlerinin lastik bir hortumla yıkanması, İkinci Dünya Savaşı'ndan birkaç sahne, Stalin'e âşık olan bir kadının kıskançlık krizleri ve kavgaları, Uzakdoğu'da gizemli bir Budist Tapınağı'nın içinde sıralanmış içi ölü külleri ile dolu kavanozlar, yaşlı bir Budist rahibin ölüler üzülmesin diye onlara bırakılan mektupları değiştirip yeniden yazması, Stalin'in piposu ile oynaması, seyredilen gece filmleri, ölüm makinası Lavrenti Beria'nın siyah binek arabasının içinde pembe beyaz bir bakireyi oracıkta korumaların yanında halledivermesi, sorgu odalarında niçin sorgulandıklarını bilmeyen insanlar, Ukrayna'daki büyük kıtlık, istasyonda duran içi ceset dolu trenler var. Ama tüm bu ürkütücü gerçeklere karşın roman korkunç değil. Çünkü okurum onu, sunduğum çilekli ve kremalı dondurma kadehinin içinden okuyacak.

3- Stalin'in bir dönem en yakın dostu olan Yezhov işkenceden adeta zevk alan bir ölüm makinesiydi, biraz önce bahsettik. Yezov'la anlatıcının mücadelesini anlatabilir misiniz?
-Gerçekten, romanı yazarken Stalin'in ölüm makinası Komiser Yezhov ile çok mücadele ettim. Yezhov'un fotoğrafları önümden akarken onu anlamaya çalıştım. Bu adamı korkunç bir ölüm makinasına döndüren kuşkusuz ki içinde bulunduğu sistemdi. Yezhov inançla görevini yapıyordu. Onun görevi öldürmek, onun görüntüsü Azrail'di. Pek çok gece, fotoğraftaki mavi gözlerine ve bu bebek yüzlü katilin Amerikalı aktör James Dean'i andıran yüz çizgilerine uzun uzun baktım. Hayatı trajikti, ayık olduğu zaman çok azdı, bu tuhaf adam yaşamla ölümün arasında bir yerde korkunç bir düzenleyici, bir infaz maestrosu ve belki de yarı delirmiş bir kişiydi. Stalin'e ve görevine olan inancını, öldürülene dek yitirmemişti.

4- Yeni romanınız Prag, Sicilya, Seul, Bodrum, Ankara gibi pek çok farklı kentte geçiyor. Bu kadar bol mekan ve bu kadar bol karakterin bir araya toplanması nasıl oldu?
-Romanım Prag ve Seul'de geçiyor. Acımasız soğuğuyla beni donduran fakat bir yandan da eşsiz gizemiyle büyüleyen Prag ve kararmayan gecelerinde Budist tapınağında garip bir şeyler yakaladığım Seul. Sanki 'Tanrının aktar dükkânı' bu tapınak. Diğer kentler kahvenin üstündeki güzel bir köpük gibi, onu yudumlayan okuru keyifli kılmak için. İnsanlara gelince; yazmaya yetişemediğim, romana sığdıramadığım, çok istediğim halde satırlarıma yerleştiremediğim o kadar çok insan var ki o devirde yaşamış, hepsi toplansalar Sovyet Devrimi'ni yeniden yaparlar.

Diğer Kitap Haberleri
'Futbolistas': Futbol ve Latin Amerika
Nedenselliğin kültürel tarihi
Kapak sanatı, kendine ait odalar
Test: Futbol ve edebiyat
Asmalımescit, House Cafe
Babaya isyan etmekle başlar her şey
Yaz, çocuk kitaplarıyla daha da güzel geçer!
Amerikalıların orta doğulu yazar ilgisi
Kurşuni bakışların altında
Kaos GL'de Ten ve Tutku
Prangaları bile eriten acılara direniş dizeleri
İhanetin kalpteki soğuk nefesi
Sürüye ait olmanın dayanılmaz hafifliği
Ciddiyet, tutarlılık, yaratıcılık
Kitap kapakları
Şişman Sindirella
Limuzinin karanlık camlarının ardında
James Joyce'un sonsuz günü: Bloomsday
Zadie Smith'in yazarlık 10 sırrı
Notting Hill'deki o büyüleyici kitapçı
Cinsellik erkeklerin ortak savaş alanı
Gerçekler acıtır
Dostluk'un Kitabı
En Kapsamlı Dama Kitabı
"Model Entelektüel" Türkiye'de gündemde
'Kötü filmlerin edebi faydaları!
Dikkat: Semenderlerin istilası başlıyor!
Feyyaz Kayacan’ın tek romanı Çocuktaki Bahçe
Yeraltından bir roman: Keş
Yaşama dair bir kitap
'Engellere Rağmen' ödül aldı
Limon ile Zeytin define avında
Yağmurdan Önce
Şiir Gözlü Çocuk
2010'un hafızasını sorgulayıcı iki kitap
Eski Sokak
Ayaan Hirsi Ali'den "Kafir"
99 Sayfada Boşanmış Ailelerde Çocuk
Üvercinka 50. Yılında…
Entelektüeller ve Eylem
Karanlıkta Kaybolanlar
Ben Bu Filmde Kadri Karahan’ı Oynuyorum
Büyük Yapıt
Teftişten Teftişe Anadolu
"Toplu Şiirler. " (1976-2005)
"Parola Zehir"
Yaz sıcağında Bella'nın Ölümü
Fantezi Edebiyatının Son Noktasındaki İfritler
Sitt Marie-Rose
Bir kısa film çek, Potemkin gibi olsun
Cyril Mango’nun Gözünden Bizans
Bu yaz en çok yapmak istediğimiz şey
Çağdaş bir engizisyon masalı
Ian McEwan'ın SIRRI NE?
Hiç sevinmeyin, çünkü Büyük Birader ölmedi
Edebiyat dünyamıza Kritik bir haber
Sen Türkiye'nin kim olduğunu biliyor musun ey okuyucum?
Demir Ökçe 100 yaşında
Bir okuyucu klasik kitap okursa...
Sanat kitaplarında yılın en iyileri
Bu Yaz Seni Okuyacağım
Ve Son Olarak Fantastik Meraklılarına...
Yepyeni Yayınevlerini Tanımak İsteyenlere...
Bedenin insanlıkla ÜÇ CİLTLİK İMTİHANI
Bu yazı yazarların evinde geçirin
Yüzyılın düşünürü 100 YAŞINDA
Erkek gölgesinde hayatlar
'Dindar bir aileden geliyorum'
Düşmanını tanı
'Yaşayan Edebiyat Anıtı The British Library'ye girdik'
Londra Edebiyat Festivali'nde bu sene yıldızlar geçidi yaşanıyor
Amy Winehouse Cambridge'e sızdı!
Benim adım Faulks, SEBASTIAN FAULKS...
Kitap dünyasını değiştiren 10 BÜYÜK OLAY
Şairin hayatı şiirine dahildir